AZ Zeno is een Vlaams ziekenhuis dat vooruit kijkt naar de zorg die morgen nodig is. “Geriatrie is daarin onze meest strategische afdeling”, zegt Patrice Buyck, Algemeen Directeur van AZ Zeno. “Omdat we in een regio zitten waar meer dan veertig procent van de mensen ouder is dan 65 jaar. Dat is dubbel zoveel als het gemiddelde in België.” De afdeling Geriatrie had een periode achter de rug met onrust en uitstroom. Om opnieuw stabiliteit en richting te brengen, schakelde AZ Zeno Accezz in voor een analyse en begeleiding in de praktijk. Dicht op het team en met aandacht voor processen, gedrag, samenwerking en aansturing.
Een externe blik die vertrouwen won
Jessica Samaey, Directeur Zorg van AZ Zeno, was vanaf de voorbereiding betrokken bij het traject met Accezz. “We wisten op voorhand wat er goed en minder goed ging op de afdeling”, vertelt ze. “Paul (Achenbach, consultant vanuit Accezz) heeft met een andere bril en dieper gekeken naar de verschillende processen. Hij heeft veel aangekaart en ervoor gezorgd dat hij als externe consultant in no time een goede relatie opbouwde met het team. Hij werd niet als bedreiging ervaren, en kon daardoor veel blootleggen.”
Die combinatie was belangrijk, want de opgave was niet alleen organisatorisch, maar ook menselijk. Het gaat om een team dat hard werkt, maar waarin samenwerking, vertrouwen en verantwoordelijkheid opnieuw sterker moesten worden. Algemeen Directeur Patrice zag achteraf hoe groot de behoefte aan externe begeleiding was. “We wisten niet hoe erg we die externe hulp nodig hadden. Paul is een stevige buffer geweest tussen het diensthoofd en de equipe. Dat liet toe om de reorganisatie zo ver mogelijk door te voeren.”
Kritisch op het proces, zorgvuldig voor de mensen
Paul startte het traject met een analyse op de afdeling. Hij liep mee, observeerde, sprak medewerkers en bracht samen met AZ Zeno in kaart waar de werking vastliep. Dat gebeurde in een bijzondere situatie: hoofdverpleegkundige Sofie was net gestart. Waar organisaties soms kiezen om dan te wachten, besloot AZ Zeno het traject wel te laten doorgaan. Volgens Jessica was dat waardevol. “Zo kun je meteen een beeld geven van de processen waar een hoofdverpleegkundige in meegenomen moet worden. Normaal kost het een jaar om je dat eigen te maken.”
De kracht van de analyse zat volgens Patrice niet alleen in de snelheid, maar vooral in de manier waarop mensen werden meegenomen. “Paul wist niet waar hij inviel, de eerste dagen helemaal niet, maar hij is er toch in geslaagd om op relatief korte termijn met een analyse een goed beeld te vormen, inclusief verbetermogelijkheden. En mensen meekrijgen in het verhaal, dat is echt een kracht van hem.”
Die manier van werken was essentieel. Geriatrie was een afdeling onder druk. Dan is het makkelijk om verbeteringen persoonlijk te maken: wie doet wat fout, wie werkt niet mee, wie houdt verandering tegen? Accezz koos nadrukkelijk een andere benadering. Paul: “De kunst van een analyse doen is dat je kritisch bent op wat er gebeurt, maar dat het niet persoonlijk is. Het ligt nooit aan iemand.” Patrice herkent dat als een van de belangrijkste kwaliteiten in het traject. “Jij zette ook jouw persoon niet te kijk en slaagde erin om op het proces te werken en niet op de persoon. Het is geen persoonlijk debat geworden, maar een totaalproces.”
Gedragsverandering als kern van performance improvement
In vergelijking met andere trajecten van Accezz was dit project sterk gericht op gedrag. Planning, roostering en structuur aanbrengen speelden een rol, maar de echte beweging zat in samenwerking, verantwoordelijkheid nemen, feedback geven en omgaan met druk. Patrice: “Mensen zijn het gewoon om al die jaren zo te werken. Plots moeten ze veranderen. De cohesie in de afdeling is nu veel beter. Er is een goede dynamiek. Het loopt echt niet allemaal perfect, maar wel veel beter dan voorheen.” Ook Jessica ziet dat verschil. “Er wordt nu veel meer samengewerkt, terwijl dat aan het begin van het verhaal niet zo was. Eerst waren er veel vooroordelen over elkaar. nu durft het team elkaar feedback te geven. Er is echt een switch gemaakt.”
Daarin zit voor AZ Zeno de waarde van performance improvement: niet ‘simpelweg’ efficiënter werken, maar de organisatie sterker maken in hoe mensen samen het werk dragen. Paul vat die realiteit samen: “De dag loopt nooit zoals jij denkt dat hij gaat lopen. Je kunt daar boos van worden of je kunt ermee leren omgaan.”
Meer samenwerking, verantwoordelijkheid en aandacht voor kwaliteit
De resultaten van het project werden zichtbaar op meerdere niveaus. Op de afdeling ontstond meer rust en samenhang. De samenwerking verbeterde, medewerkers gingen meer verantwoordelijkheid nemen en de sturing op cijfers, bezetting en kwaliteit werd concreter. Voor Jessica is vooral de samenwerking bijgebleven. “De groep hangt veel meer aan elkaar.” Patrice ziet dat de opvolging vanuit Sofie belangrijk is. “Sofie houdt de cijfers bij en bespreekt ze op de afdeling.”
Ook de kwaliteit van zorg is nu een nadrukkelijker onderwerp van gesprek, als onderdeel van het dagelijkse werk. Verpleegkundigen kijken kritischer naar wat zij doen, bespreken vaker wat beter kan en denken bewuster na over de zorg die zij leveren.
Zorgen dat verbetering geborgd is
Voor AZ Zeno was vanaf het begin duidelijk dat de nieuwe manier van werken niet afhankelijk mocht blijven van Accezz. Daarom werd een uitgebreide borgingsperiode voorzien, waarbij ook de afdeling Kwaliteit betrokken werd. In juni van dit jaar vond er een eerste audit plaats. Die had twee doelen: nagaan of de afspraken uit het project nog liepen en de kwaliteitsblik van AZ Zeno zelf versterken. Daarbij werd ook Amy, een medewerker van de afdeling Geriatrie die auditor is binnen het ziekenhuis, betrokken.
Die aanpak past bij de manier waarop Accezz naar duurzame verbetering kijkt: niet alleen iets neerzetten, maar ervoor zorgen dat de organisatie het zelf kan vasthouden. Voor AZ Zeno is dat erg belangrijk, want als de druk weer toeneemt, moet blijken of de nieuwe manier van werken standhoudt.
Geriatrie als voorloper voor de zorg van morgen
De strategische betekenis van het traject reikt verder dan de afdeling zelf. Voor Algemeen Directeur Patrice: “Geriatrie zal alleen maar verder uitbreiden. Waarschijnlijk gaan we niet naar meer bedden, maar naar meer transmurale projecten en naar de functie van het dagziekenhuis.”
Daarmee raakt het project aan een veel bredere vraag: hoe ziet de zorg van morgen eruit in een regio waar veel mensen ouder worden en vaak meerdere aandoeningen hebben? Patrice: “We weten dat 78 procent van de bevolking hier minstens één aandoening heeft. Die kunnen we niet allemaal naar het ziekenhuis trekken. De zorg van morgen moet veel opener zijn.”
Dat vraagt om anders kijken. Welke zorg kan op de eenheid? Welke zorg kan thuis? Hoe zorg je ervoor dat patiënten niet telkens opnieuw door losse schakels moeten bewegen, maar een samenhangend geheel van zorg ervaren? “Hoe mooi zou het zijn als we onze patiënten een zorgcontinuüm kunnen bieden”, zegt Patrice. Daarvoor is het belangrijk dat de geriatrische visie niet beperkt blijft tot de afdeling Geriatrie. Oudere, kwetsbare patiënten komen immers in het hele ziekenhuis terecht. Toch is die brede visie volgens Patrice nog niet overal vanzelfsprekend. “De visie op de geriatrische patiënt is er nog niet ziekenhuisbreed. Het zou fijn zijn als we dat op alle afdelingen kunnen overbrengen.”
Van crisis naar richting
Voor Jessica zit de winst van het traject met Accezz in de beweging die het team heeft gemaakt. Voor Patrice zit de waarde ook in de bredere les: “Toekomstbestendige zorg vraagt niet alleen om strategie, maar ook om teams die die strategie kunnen dragen.” Geriatrie blijft voor AZ Zeno een strategische afdeling, omdat daar zichtbaar wordt wat de hele zorg te wachten staat: complexere zorgvragen, meer druk op medewerkers, meer nood aan samenwerking en een groeiende behoefte aan zorg die verder kijkt dan de muren van het ziekenhuis.
Met G-Pulse heeft AZ Zeno samen met Accezz een belangrijke stap gezet. Van losse inspanningen naar gedeelde verantwoordelijkheid en van een kwetsbare afdeling naar een plek waar de zorg van morgen steeds concreter vorm krijgt.
Benieuwd hoe deze strategie landde op de afdeling? Lees ook het artikel met Zorgmanager Fabienne Sys en Hoofdverpleegkundige Sofie Goethals: ‘Ook bij een volle bedbezetting heerst er nu rust’
Over AZ Zeno
AZ Zeno is een algemeen ziekenhuis in België met campussen in Knokke-Heist, Blankenberge en Maldegem. Het ziekenhuis wil warme, verbonden en toekomstgerichte zorg bieden aan patiënten in de regio. Het ziekenhuis ziet zichzelf als pionier op meerdere gebieden, waaronder duurzaamheid, voeding, gezondheid en goed werkgeverschap. Binnen die bredere ambitie speelt Geriatrie een steeds belangrijkere rol. Door de sterke vergrijzing in de regio wordt geriatrische expertise niet alleen relevanter op de afdeling zelf, maar in het hele ziekenhuis en in de verbinding met zorg buiten het ziekenhuis.