De afdeling Geriatrie van AZ Zeno is een plek waar veel samenkomt. Patiënten hebben vaak een complexe zorgvraag, het werk is intensief en de druk op verpleegkundigen en zorgkundigen is hoog. Daarom is rust in de organisatie van het werk essentieel. Samen met Accezz ging het Geriatrisch Centrum van AZ Zeno aan de slag met project G-Pulse. De insteek: de rol van teamleiders versterken en het team helpen om ook op drukke momenten in de lead te blijven. Met concrete afspraken, kleine stappen en veel aandacht voor gedrag. Hoofdverpleegkundige Sofie Goethals: “Daardoor zijn we nu tot een mooi resultaat gekomen.”

Uitdaging: een uitdagende afdeling waar het werk het team overkwam

Het Geriatrisch Centrum van AZ Zeno kent een breed zorgprogramma, waarin nauw wordt samengewerkt tussen verpleegkundigen, zorgkundigen, paramedici, artsen, vrijwilligers en leidinggevenden. Fabienne Sys, Zorgmanager van het Geriatrisch Centrum Knokke-Blankenberge, werkt daarin nauw samen met Sofie.

Toen Sofie haar rol als Hoofdverpleegkundige innam, viel dat samen met het begin van het traject met Accezz. “Ik zag het als een mooie kans om fris aan de slag te gaan”, zegt ze daarover. “De visie die ik voor ogen had, kon ik samen met het team uitwerken en met goede handvatten tot een goed einde brengen.”

Die frisse blik was nodig. De afdeling had een periode achter de rug met tekorten, verloop en veel verandering. Er werd gewerkt in twee teams, met per shift een wisselende teamleider. Tegelijkertijd moest het team nog groeien in die manier van werken. Wie neemt wanneer de leiding? Wat betekent samenwerken op een drukke ochtend? Hoe voorkom je dat iedereen vooral zijn eigen onderdeel probeert rond te krijgen?

Tijdens de analyse zag Accezz-consultant Paul Achenbach al snel wat er speelde. “Het team werkte hard, maar het werk overkwam hen vaak. Zeker in de ochtend was de druk groot. Veel afspraken, routines en vaste regels bepaalden hoe de dag verliep, terwijl die niet altijd hielpen om goed te sturen op wat op dat moment nodig was.”

Fabienne herkende dat beeld. “Als het druk was, was er redelijk wat chaos. Een van de grote doelstellingen binnen het project was rust creëren binnen het team en niet direct in paniek raken.” Daar zat de kern van de opgave: niet alleen efficiënter werken, maar vooral beter samenwerken. Zodat het team minder geleefd werd door de waan van de dag en meer grip kreeg op de eigen werking.

Oplossing: kleine stappen, duidelijke rollen en gedrag bespreekbaar maken

Paul startte met meelopen op de afdeling, observeren en luisteren. Hij keek naar de planning, sprak met medewerkers en bracht samen met Sofie en Fabienne in kaart waar het werk vastliep. Dat leverde geen totaal onverwachte inzichten op, maar wel herkenning, scherpte en taal. “We wisten waar we tegenaan liepen”, zegt Fabienne. “Maar het is fijn als een externe partij knelpunten bevestigt en verbeterpunten aandraagt. Paul durfde ook te benoemen wat er speelde op de afdeling.”

Een belangrijk uitgangspunt werd: minder sturen op vaste tijdsblokken, meer sturen op wat er aan het einde van een shift echt gedaan moet zijn. Sofie: “Het team hing vast aan veel regels en afspraken die we tijdens het project hebben losgelaten. Teamleiders kregen meer vrijheid om hun rol zelf in te vullen. Dat is het team ten goede gekomen.”

Daarmee veranderde ook de rol van de teamleider, die concreter moest worden. Wanneer stuur je bij? Hoe verdeel je het werk? Hoe zie je dat iemand ondersteuning nodig heeft? En hoe zorg je ervoor dat je als team niet alleen voor patiënten zorgt, maar ook voor elkaar? Accezz werkte dat gedrag uit in een checklist, zodat teamleiders en teams gestructureerd door de dag konden gaan. Dat lijkt eenvoudig, maar vraagt in de praktijk om veel discipline, want op drukke momenten vallen teams snel terug in oude patronen.

Daarom werd er ook veel aandacht besteed aan samenwerking en onderlinge steun. Binnen het project ontstond zelfs een eenvoudige, maar veelzeggende slogan: een beetje lief zijn voor elkaar. Dat klinkt luchtig, maar raakte precies aan wat er op de afdeling nodig was. Paul: “Mensen zorgen heel goed voor patiënten, maar soms wat minder goed voor elkaar. Niet omdat ze dat niet willen, maar omdat je zo geregeerd wordt door de waan van de dag dat je daar niet aan toekomt.”

Stap voor stap kwam daar verandering in. De bedsitebriefing werd aangescherpt. De communicatie rond het drie-uurtje (een vast ovelegmoment in de middag) werd verbeterd. Pauzes werden anders georganiseerd. Taken die veel stress gaven, zoals het meelopen met de arts op drukke momenten, werden anders ingericht. En medewerkers gingen meer onderling afstemmen.

Sophie zag die verandering plaatsvinden. “Vroeger werd er tijdens het drie-uurtje geteld: jij hebt zoveel patiënten gedaan en ik veel meer. Nu komt dat tellen niet meer aan bod. Het is oké om een keer een offday te hebben en toch te komen werken. Dan zeggen we tegen elkaar: ik weet dat het moeilijk was vandaag, maar ik ben blij dat je er was.”

Werken met weerstand

Het traject ging niet vanzelf. Er was weerstand, wat geen uitzondering is in een verandertraject. Sofie: “Ik denk dat we de weerstandscurve een paar keer doorlopen hebben, de ene keer wat heftiger dan de andere.” Paul maakte die weerstand bespreekbaar. “Ik benoemde dat er momenten zouden komen waarop mensen elkaar even niet zo aardig zouden vinden en dat dat oké is. De boodschap: we spreken je niet aan op wie je bent, maar op wat je doet in je werk. Je bent niet gefaald als mens; we vragen alleen ander gedrag. Dat kan even pijn doen.”

Doordat weerstand ruimte kreeg, werd die ook productief. Medewerkers durfden uit te spreken dat het soms te veel werd. En vanuit het team ontstonden ook verbetervoorstellen, bijvoorbeeld rond pauzes. Wat begon als weerstand, werd zo steeds vaker actief meedenken.

Stressparcours: leren wat druk met je doet

Een opvallend onderdeel van het traject was het stressparcours. Daarin werden medewerkers geconfronteerd met situaties waarin zij onder tijdsdruk moesten handelen. Met harde muziek, acteurs, beperkte informatie en onverwachte scenario’s werd stress bewust opgewekt.

Het doel was niet om medewerkers opnieuw klinisch te leren redeneren. De verpleegkundigen en zorgkundigen weten inhoudelijk goed wat ze doen. De vraag was: wat gebeurt er met jou als de stress oploopt? Verstijf je of ga je direct handelen? Word je boos, verdrietig of juist heel stil? En wat betekent dat voor het team?

Voor Sofie was de voorbereiding al veelzeggend. Terwijl zij de introductie gaf, zagen deelnemers collega’s één voor één verdwijnen, zonder te weten wat er gebeurde. De spanning liep op. “Dan was de vraag: hebben ze mijn informatie nog wel gehoord?”

Voor Paul was het stressparcours een hoogtepunt van het project, omdat het zichtbaar maakte hoe verschillend mensen reageren onder druk. En vooral: hoe je daar als team op kunt inspelen. Fabienne zag de waarde meteen. “Het stressparcours wordt onderdeel van het opleidingsprogramma Geriatrie en trekt ook deelnemers van buiten Geriatrie.” Daarmee werd een interventie uit het project een blijvend leerinstrument.

Resultaat: meer rust, betere roostering en een team dat elkaar helpt

De resultaten van het project werden zichtbaar in cijfers en in gedrag. Fabienne en Sofie bespreken inmiddels wekelijks het KPI-rapport. Daarin kijken ze naar de bedbezetting, de personele bezetting en hoe de afdeling daarop heeft gestuurd. Ook de compliance checklist komt terug in dat overleg. Voor Fabienne zit daar een grote meerwaarde: “De afdeling kan met een voorspelbaar streefaantal verpleegkundigen per aantal bedden werken, zonder dat de stress direct terugkeert.”

Voor Sofie zit een van de mooiste resultaten in de roostering. “Hoe rooster ik het team in met de bedbezetting en wat veroorzaakt dat in het team? Nu is het normaal om in shifts te werken. De rust blijft.” Ook op moeilijke dagen. Sofie vertelt dat de afdeling op een ochtend met anderhalve medewerker minder werkte. “Eerder zou dat tot paniek hebben geleid. Nu lukte het om met goede afspraken en duidelijke communicatie rust te houden.”

Ook het samenwerken tussen teams is veranderd. Waar Paul tijdens het traject nog kon worden gevraagd om rond te gaan als er ergens hulp nodig was, regelen teams dat nu vaker zelf. Ze zien eerder waar ondersteuning nodig is en stappen makkelijker naar elkaar toe. Dat heeft ook een effect op de uitstraling van de afdeling. Collega’s van andere afdelingen komen liever helpen op Geriatrie. Er is meer ruimte ontstaan om nieuwe collega’s en studenten op te leiden. En het team heeft meer aandacht voor de geriatrische expertise die het werk vraagt.

Borging: vasthouden wat werkt

Een belangrijk onderdeel van het traject is de borging. Paul is inmiddels niet meer dagelijks op de afdeling aanwezig. Dat betekent dat Sofie, samen met Fabienne, de nieuwe manier van werken verder moet vasthouden. Daarin spelen het drie-uurtje, de checklist, het KPI-rapport en de betrokkenheid van de afdeling Kwaliteit een belangrijke rol. “Toen het drie-uurtje in een weekend niet werd uitgevoerd, kwam daar direct reactie op vanuit het team”, stipt Sofie aan. “Dat liet zien hoeveel waarde het team inmiddels aan die afspraak hecht.”  Fabienne vult aan: “Samenwerken betekent ook zorgen voor elkaar. Daar moeten we aandacht aan blijven geven.

Benieuwd naar de strategische blik achter dit traject? Lees ook het artikel met Algemeen Directeur Patrice Buyck en Directeur Zorg Jessica Samaey: ‘Geriatrie is onze meest strategische afdeling’. 

Over AZ Zeno

AZ Zeno is een algemeen ziekenhuis in België met campussen in Knokke-Heist, Blankenberge en Maldegem. Het ziekenhuis wil warme, verbonden en toekomstgerichte zorg bieden aan patiënten in de regio. Binnen AZ Zeno speelt Geriatrie een steeds belangrijkere rol. Door de vergrijzing neemt de complexiteit van de zorgvraag toe en wordt geriatrische expertise breder relevant binnen het ziekenhuis. Het Geriatrisch Centrum van AZ Zeno werkt daarom niet alleen aan goede zorg op de afdeling, maar ook aan het verder uitdragen van een sterke geriatrische visie binnen en buiten het ziekenhuis.

Meer weten over onze expertise Performance Improvement?

We maken verbeterpotentieel concreet en zorgen dat het blijvend rendeert. Lees meer over Performance Improvement of neem contact met ons op, we gaan graag met je om tafel.


Ook benieuwd naar resultaten op de werkvloer?

big_plus Maak vrijblijvend een afspraak
Az zeno 3

Sofie Goethals en Fabienne Sys

Hoofdverpleegkundige + Zorgmanager

"Als het druk was, was er redelijk wat chaos. Een van de grote doelstellingen binnen het project was rust creëren binnen het team en niet direct in paniek raken."

Verander om te verbeteren

Accezz cta 1